Kioskoan da jadanik uztaileko Baleike aldizkaria. Lizeaga-Urkidi familiak etxeko ateak zabaldu dizkigu, Beñat semearen itzuleraz hitz egiteko –hemen irakur dezakezue elkarrizketaren aurrerapena–. Horrez gain, iritzi artikuluak (Rafael del Pilar, Plataforma, hedabideak) eta kirol kontuei buruzko elkarrizketa eta erreportajeak aurkituko dituzue: Josu Arrieta boxeolaria, ‘Peke’ eta Imanol Yeregi aita seme surflariak, Oihana Kortazar eta Ana Conde korrikalariak.
Aranjuezko espetxe atariko lehen elkarrizketa hartan zenioen ez zenuela sinetsiko aske zinela biharamunean etxeko ohean esnatu arte. Nolakoa izan zen esnaera hura?
Beñat Lizeaga: Ba, kartzelako ordu berean esnatu nintzen, 07:30ean. Errutina horretara ohitzen zara… Baina zure ohean esnatzea oso ezberdina da. Ziegaren espazio bikoitza dauka gelak, liburuz beteta dago, beste kolore bat du, ez dago txapazko ate hura, atea egurrezkoa da; eta ez da irekitzen kanpokoak nahi dutenean, zeuk erabakitzen duzu noiz irten. Ohea bera ere handiagoa da, recuento-ko soinua ere falta da, ateko leihatila txikiaren txapa hotsa. Kartzelan, goizero-goizero pasatzen dira funtzionarioak, zortziak laurden gutxi aldera.
Mikel Lizeaga (aita): Bizilagun baten pertsiana soinuak esnatu zuen…
Beñat: Saiatu nintzen berriro lo hartzen, baina ezin. Errutina ezin da egun batetik bestera aldatu. Jaiki eta sukaldera joan nintzen.
Mikel: Gure gela ondotik pasa zenean, eskua altxa nion, eta bere atzetik jaiki nintzen. Harrituta gelditu nintzen ikustean nola alde batetik hasi eta armairu guztietan begiratzen hasi zen, banan-banan, bestalderaino, hozkailuraino, ate haiek z horiek zabaltzeko eskubidea ukatua izan balu bezala. Hozkailura iritsi zenean, atea zabaldu, barrua behatu eta horrela esan zidan: “Aita, hau duk hozkailua, hau; han ez zegoan honelakorik!”.
Beñat: Gure ziegan ez zegoen horrelakorik, ez… Ziega bakoitzean bi lagun geunden. Komuna, dutxa, bi ohe –literak–, bi mahai txiki eta tiradera batzuk arropa sartzeko. Han ez genuen besterik. Legez, gelan ezin da jatekorik eduki, baina fruta pixka bat edo txokolatea igotzen genuen, tarteka jateko.
Beraz, jaiki eta armairuak behatu ondoren, gosaldu egingo zenuen, ezta? Zuk aukeratutako lehen gosaria, aspaldiko partez.
Beñat: Bai, pare bat arrautza egosi gosaldu nituen, fruta ere bai…
Mikel: Bi ez, hiru! –eskuarekin hiru hatz erakutsiz–.
Beñat: Hemen inspektorea! [barre algarak]
Mikel: Ez, ez… Poza eman zidan gogo horrekin ikustea.
Mari Bego Urkidi (ama): Dena dela, gosaldu baino lehen, leihotik amona Begoña ikusi genuen bere etxeko balkoian [ia parez pare bizi dira]. Onintza [Ostolaza] lehengusua, abokatua dena, amonarekin zegoen, eta esan genien etxera etortzeko gosaltzera. Jokin, Amaia eta umea ere etxera etorri ziren gosaltzera, eta Arantza eta Imanol ere bai [senitartekoak denak].
Beñat: Familian gosaldu genuen, etxeko balkoian.
Mari Bego: Sekulako gosaria, aspaldiko onena. Erabat pozik.
Beñat: Gosaria hartzeko ilaran egon beharrik ez… Kafesnea galletekin edo olioz betetako txurroekin ematen ziguten kartzelan. Eta asteburua bazen, bollo lehorren bat.
Senideekin gosaldu ondoren, lehen bisita nori egin zenion?
Beñat: Aurrena Maria Jesusena joan ginen, Patxiren amarengana [Patxi Aristi]. Harekin egon ondoren, Inpernupen zerbait hartu eta baserrira joan ginen, Astigarragako familiarengana.
Mikel: Baserrian bazkaldu genuen, bi izebek, amonak eta guk. Amona-eta siestara joan ziren eta Beñatek erabaki zuen mendi buelta egin behar zuela, han inguruko parajeetan. Haize premia zeukan.
Beñat: Batez ere, hazienda inspekzionatu…
Mikel: Lehen berak garbitutako lur saila da, eta nahi zuen ikusi ondo zaindu ote dugun denbora honetan…
Beñat: Ba, ez duzue azterketa pasa… [barre algarak]
Mikel: Gero joan ginen ikustera txakurrak, txerriak eta ahuntzak; eta, ondoren, goi aldera, behiak ikustera. Piotegiko gainalde hartan mendia zelaia da, erabat ordeka, eta Beñat hantxe gelditu zen, geldi, inguruari begira, espazioari begira, artean ezin sinetsirik non zegoen. Ordubete edo egin genuen han.
Mari Bego: Isil-isilik egon ginen hirurok. Handik Zumaiara bueltan, hileko azken ostiraleko presoen aldeko elkarretaratzean izan ginen.
[...]